Boek Robert Kruzdlo

Schrijver Robert Kruzdlo New York 2017

Tussenmens


‘De roman is geschreven als een stream of consciousness, als een coming of age-boek van een zelfdenkend, zelfscheppend en zelfstandig opererend individu. Met een eigen stijl, een eigen kijk en een eigen verhaal.’

Deze cryptische vermelding staat op de omslag. Begin je te lezen dan denk je dat het allemaal wel meevalt.

Het eerste deel gaat over een jongen die zijn vader niet kent. Zijn moeder – een dierentemster – vertrekt met haar zoon uit Amerika, terug naar waar zij vandaan komt, Zuid-Limburg. In een villa woont hij met overgrootmoeder Pieter, grootmoeder An en zijn moeder Alice. Het is een eigenaardig huishouden, waar armoede en chaos heerst.

Het zijn de magere jaren na afloop van de oorlog. Als hij opgroeit zal hij zijn opvoeders leren kennen. Zijn moeder met haar eigenaardige leven, zwalkend van de ene man naar de andere, van het ene onzekere baantje naar het andere wazige bestaan als dierentemmer, al of niet in een circus.
De jongen gaat dan wel, dan niet naar school. Hij leeft in een heel eigen wereldje, begrijpt de wereld om hem heen nauwelijks. De eerste seksuele ervaringen overvallen hem, hij weet niet wat te doen. Hij heeft alleen die ene droom: hij wil naar Amerika.

‘Ik weet het niet, moeder nu ik er over nadenk wie en wat ik toen was, daar maakt het brein zich totaal geen zorgen over. Het doet geen moeite te willen weten wat er van mij geworden is. Ik kan het vragen, antwoorden doet het niet. Het gaat gewoon zijn natuurlijke gang.’

In dit eerste deel is er grotendeels sprake van een hij-perspectief. Frederick heet hij. Maar af en toe neemt de ik het over, soms in dezelfde zin, om daarna weer in de derde persoon over te schakelen. Toch blijft dit deel vrij coherent.
Dat verandert als deel twee begint, voorafgegaan door de opmerking:

‘Kunstenaars overdrijven om te worden gehoord. Daarom, dit boek is non-fictie en moet gelezen worden als fictie. Een nieuwe poging om het verleden te begrijpen.’De schrijver is nu steeds de ik-verteller. Hij is in Amerika en verwacht gasten. Mensen die hij persoonlijk gekend heeft, of ‘hun kinderen, kleinkinderen, aanverwanten of zelfs vrienden.’ Maar als de gasten al verschijnen dan spelen zij geen rol van betekenis. Vanaf dit moment is de tekst inderdaad wat je verstaat onder een ‘stream of consciousness’.

‘Mijn breinpen, die ongrammaticaal met onzichtbare inkt over een wit vel papier van ondraaglijk licht gutst en vogelvrij de zee vol woorden vliegt, zijn weg toch altijd vindt, beweegt eerst mijn hand, dan ik, als slechts een verteller, een doorgever van taal, en hoeft mijn breinpen maar te schrijven, het schrijft, het en niet een ik.’

Mooie fragmenten, onbegrijpelijke stukken tekst, meestal zonder duidelijk onderling verband. Je zou het niet verwachten misschien, maar het blijft boeiend dit te lezen.

‘Wat gebeurt er allemaal in mijn brein? Weet ik niet. Er is evenwicht, soms niet, kneedbaarheid, en er zijn de dromen die alles nog eens overhoopgooien wat ik aan prikkels in mijn leven heb binnengekregen.Waarom legt een kunstenaar hierover niet verantwoording af en blijft hij maar onzin schrijven die de meesten onder ons zo zinvol vinden?‘

Het valt inderdaad voor de lezer niet mee om iets te maken van de ogenschijnlijke onzin. Soms zijn er fragmenten die je mooi kunt vinden en waar je een betekenis uit kunt halen. Maar het geheel?
We doen het maar met wat voor deel een geschreven staat:

‘Natuurlijk blijf je tot het einde toe zo eerlijk mogelijk de waarheid zoeken. Na jaren twijfelen ga je dit boek toch publiceren, zodat het nog tijdens je leven in jouw handen terechtkomt. Schrijven was een experiment om te genezen, te ontgiften en de wereld te vertellen wat er met jou op die verschillende stukjes aarde gebeurde.’

Waarvan akte.

Robert Kruzdlo (1949, New Jersey) studeerde aan de Amsterdamse Rijksacademie van beeldende kunsten en exposeerde sinds die tijd in diverse landen, waaronder de VS, België, Frankrijk, Spanje en natuurlijk Nederland. Hij woont op dit moment in Spanje.


ISBN 9789493048133 | paperback | 220 pagina’s | TIC Uitgeverij | september 2019

© Marjo, 10 december 2019

Lees de reacties op het forum en/of reageer, klik HIER

Er is geen grens er is hoop

Hoe vaak ik dit ook vertel tegen dovemandsoren ze kijken allemaal de verkeerde kant op. (Sóc betekent “ik ben…” .)

John Donne schreef in 1624:

No man is an island,
Entire of itself,
Every man is a piece of the continent,
A part of the main.
If a clod be washed away by the sea,
Europe is the less.
As well as if a promontory were.
As well as if a manor of thy friend’s
Or of thine own were:
Any man’s death diminishes me,
Because I am involved in mankind,
And therefore never send to know for whom the bell tolls;
It tolls for thee.

Barcelona 2019

Catalanen schreeuwen het uit.

Hervormingen in Catalonië sinds 1935

Catalanen die geen enkel middel meer hebben om de straten vrij te maken van alles wat Spaans is, hebben nog geen idee hoe ze hun frustratie kwijt kunnen raken: de student in Zweden wel, die schreeuwen hun frustratie om 10 uur nacht uit. Een mooie cartarsus?

Deontologie in Catalonië?

EL PAIS     JOAN PALACÍN COLL

1 OKT 2019

In afwachting van het gerechtelijk oordeel is de nervositeit in Catalonië overal voelbaar. Zijn we bereid die te accepteren, wat het ook is? Ik denk het niet. In de zomer en herfst van 2017 hebben zich zeer ernstige gebeurtenissen voorgedaan. Vervolgens betoogde een deel van de Catalanen dat alles een grap was geweest en dat de gebeurtenissen daarom niet door de rechtbanken moesten worden (be-)veroordeeld. Na het zeer lang proces van enkele maanden, denk ik dat het Hooggerechtshof een eerlijke straf zal uitspreken. Of we nu wel of niet geloven in de onafhankelijkheid van het Hooggerechtshof, dat is een zaak van iedereen. 

Ik vermoed dat er heel moeilijke dagen naderen om in Catalonië te wonen.

Vrij vertaald Robert Kruzdlo

Laura Prat Bertrams schrijft in de Volkskrant eenzijdig beeld over Catalonië.

7 oktober 2019 Laura woont niet in Catalonië, ik wel. Ik begrijp dat er veel mensen in Catalonië zijn die de repressie van de staat Spanje afwijzen maar géén onafhankelijkheid wil. Wie wel onafhankelijkheid willen kom je in dit lijstje tegen:

Op een feest mocht ik niet Spaans dansen. Immers ik woon in Catalonië en niet in Spanje!

Met de lange wijsvinger wordt mij dwingend gevraagd Catalaans te spreken en geen Spaans.

Kinderen die op de lagere school Spaans willen leren worden tegengewerkt. Hooguit een uurtje per week.

Een Nederlandse familie met schoolgaande kinderen in Catalonië zijn om die reden teruggekeerd naar Nederland.

De oudere generatie Catalanen schrijven of lezen geen Catalaans. Toch spreken zij alleen Catalaans. Spaans als het echt moet. Zo moeten zij geregeld Spaans spreken, b.v. bij een specialist, bank of restaurant.

Catalanen beweren, zo wordt er naar de toeristen geroepen: al ons geld gaat naar Spanje. Ik betwijfel dat, omdat ik honderden zwartwerkers ken.

Catalanen onderdrukken Spaans denkenden en zijn niet instaat anders te handelen dan waar ze hun Spaanse buren van betichten: repressie.

Catalanen hebben in het verleden geen enkele moed getoond ten aanzien van de tweede wereldoorlog. Sefardische Joden die uit Catalonië zijn verdreven, hebben van de Catalanen nooit eerherstel gekregen. Inmiddels van Spanje wel. Ze zijn weer welkom in Spanje.

Catalanen zijn lieve mensen. Ik ben hier graag, maar wel onder een geaccepteerd repressie. Alles moet op zijn Catalaans! En pas op…, als je Spaans denkt of voelt!

Ik ben niet helemaal zeker of ik en anderen als gast welkom ben? Catalanen zijn niet anders dan hun buurman. Ik denk post-democratisch en ik moet op mijn hoede zijn. Mits ik mij houd aan de regels van de Catalanen mag ik gast zijn in hun land.

Spaanse verslaggevers worden aangevallen, hun werk onmogelijk gemaakt. http://www.rtve.es/directo/teledeporte/?pais=ES

De lijst had veel langer kunnen zijn, maar ik laat het hier even bij.

In El Mati lees ik de gevoeligheid van een Catalaan die in Duitsland woont; overgevoelig, grenzend aan een bijna wanhoop: Si els fantasmes de l’Estat fan sang la vessarem amb patriotisme i honor. Ells seran els criminals als quals algun dia els arribarà el botxí. Ah! Encara que fins ara no ens han mostrat gens de confiança, algú a Europa, la UE, ja comença a posar l’Estat espanyol al costat de Turquia. El Parlament europeu està enviant una delegació per comprovar com està per aquests verals el tema dels drets humans. Serà avui o demà però, com diuen ells: a cada cerdo le llega su San Antón. Endavant demòcrates catalans! La República Catalana serà nostra, costi el que costi. Fermesa i coratge; els necessitarem, però guanyarem!

Meer over Laura Prat Bertrams zie Spanje.cat

.

Onmoeting schrijver Robert Kruzdlo in Arti et Amicitiae te Amsterdam.

Schrijver Robert Kruzdlo en beeldhouwster Marina van der Kooi

Bezoek van de schrijver Robert Kruzdlo aan de kunstenaarsociëteit Arti was even een bewogen moment: oude herinneringen ophalen. De beeldhouwster Marina van der Kooi, haalde enkele mooie en minder mooie herinneringen aan de Akademie op: Jan van Riemsdijk en zijn bewogen afscheid na de door studenten bezette Akademie 1978. Journalist van de Volkskrant Victor Lebesque, Paul Husner, en nog vele andere bekenden schoven aan. Arti eert nog steeds schrijver kunstenaar Robert Kruzdlo.

Susan Wal

Dwars door iemand heen kijken

Beeld van Henri Moor google.com

Sommige psychologen kijken dwars door je heen.

Hans, in de Toverberg van Thomas Mann is op afstand smoorverliefd op het jonge meisje en medepatiënt Clawdia Chauchat. Ooit heeft hij eerder zo’n ervaring met een jongeman van het gymnasium op wie hij van verre verliefd was, gehad. Clawdia had met roodblond haar dat ze eenvoudig om haar hoofd droeg, kijkt ze Hans verpletterend aan. Het licht van haar ogen doorboren hem en verpulveren hem zijn psychotische verliefdheid: hij werpt zich op handen en voeten voor haar, verkreukelt zich tot een hoopje waan en verklaart in de gloed van de ‘Kirgiezenogen’ van de Russin de liefde aan Clawdia: Als dank geeft zij hem, ingelijst ‘een inwendig portret’ (een röntgenfoto) en ze vertrekt. Dit maakt de waanzin nog groter.

Hoe kan Clawdia zo wreed zijn, een vrouw die denkt met een foto van haar innerlijk, een röntgenfoto van haar borstkast, de liefde af te wijzen? Geen ziel te bekennen, geen geest of ik, alleen een rek botten.

Is dit de schuld van de wetenschap? Zoals eens een psycholoog zei: Ik kijk dwars door je heen. Een aanvullende diagnose van het leven? Wetenschap maakt alles erger. Zelfs de psycholoog gebruikt een machtsmiddel waar alleen kinderen nog patent op kunnen hebben: die kijken dwars door je heen.

“A hurtful act is the transference to others of the degradation which we bear in ourselves.” Simone Weil.  

@robertkruzdlo september 2019

Expositie Spanje Robert Kruzdlo

Negen kinderportretten vanaf 1975 tot heden Robert Kruzdlo

Er zijn volgens mijn intuïtie vier bronnen waar een kunstenaar uit kan putten. Maakt niet uit hoe diep de put is. Hoe langer de ketting hoe mysterieuzer de vier heilsleren zijn; de werking van het brein is. De bron van het ego kan behoorlijk schreeuwen, het hart razen, de ziel fantaseren en het brein goochelt zich een tussenweg: hij is oppermachtig.

De meeste kunstenaars geloven alleen in de drie-eenheid: ego, hart en ziel. Ik geloof in een ‘état mixte’ het brein en het beleven. Het bubbelen bewustzijn. De beleving staat niets in de weg, het gaat zijn weg. Tussen beleving en het brein speelt zich het mensenleven af. Tussen buiten- en binnenwereld. Dit Tussenmens is in staat te overleven. Niet-lineair en niet chronologisch, voortdurend zijstappen, verleden en toekomst door elkaar gehusseld, elke betekenis krijgt weer een andere betekenis. Door miljoenen-, miljardenbeelden op te slaan in het brein krijgt ieder zijn eigen plek als tussenmens. Niemand heeft hetzelfde breinarchief, daardoor is ieder mens uniek en vrij. Vrij?

Niet over mekkeren, wees trots. Vrijheid is het beste idee en geloof, sterker dan wat en welke cultuur dan ook. Wie vertelt de waarheid? De schrijver of het brein met zijn gigantisch depot. Zelfs meer als je alle computers van de wereld met elkaar verbind. Blijf geloven.

Ik verzamel een serie kinderportretten. Vanaf 1975 schilder en teken ik kinderen. November exposeer ik deze kinderportretten in Gerona Spanje. Nu ik die gezichtjes zie, denk ik aan het bovenstaande: ze zijn nog niet verpest.

Wie steekt het licht in de duisternis van ons brein aan?    

@robertkruzdlo 

Lucht van Marmer

Lucht van marmer

Deze drie woorden wilde ik nog in mijn boek “TussenMens” kwijt, maar helaas de uitgever zette een punt achter mijn interventies. De tekst moest naar de drukker. Dat begreep ik. Tot op het laatste moment wilde ik nog veranderingen aanbrengen. Nu kan het niet meer. Het boek houdt mij nu op een andere manier bezig. Ik ben bang geworden voor het boek. Het is niet meer van mij en de lezer gaat er mee vandoor. Straks komen er allemaal vragen die ik nooit had verwacht en vragen die mij teleur kunnen stellen, mij pijn kunnen doen. Ik voel mij nooit superieur als ik schrijf; ik voel mij eerder pijnloos als ik het diepste uit mij haal. Pijn heb ik nu. Geen spijt. Mijn boek balanceert op de rand van de helderheid en mysterie, bittere ernst en frivoliteit. Soms denk ik dat al die herinneringen die ik en de eerste en derde persoon beschrijf, dat mijn brein uiteindelijk de laatste beslissing had: het boek is nu van de lezer. Niemand kan kritiek hebben op wat je gedaan hebt. Hooguit had ik nog langer aan het boek willen schaven. De lucht was van marmer, had ik er nog wel in willen hebben.

@robertkruzdlo