Bijna een eigen theater!

Foto Robert Kruzdlo The Main Theater 2016 USA

Nabokov: ‘I think that in a work of art there is a kind of merging between the two things, between the precision of poetry and the excitement of pure science.’

Jaren geleden wilde ik een theater kopen. De aanbetaling was gedaan, alleen ik kreeg het niet voor elkaar om er het gehele jaar te wonen. Hooguit negen maanden had de ambtenaar van Main USA gezegd. Een nors en onbuigzaam mannentje. (Ik heb hierover op de ‘Volkskrantblog’ al geschreven.) Er moesten een aantal aanpassingen gedaan worden, bijvoorbeeld: in plaats van in een bak met zaagsel te schijten en te pissen moest er een modern toilet gebouwd worden. 

Met dit theater wilde ik een oude droom verwezenlijken. Het theater van de mededogen. De onzin-zin van theater. Hoe dit er precies zou gaan uitzien hing af van de groep die er deel van wilde uitmaken. Niet ver van de plek waar dit theater stond, een gehucht van enkele huizen, was een stad. In die stad was ook een theater te koop. Modern, groots en van voor de tweede wereldoorlog. In die stad woonden mensen die graag theater wilde spelen. Het groepje was niet groot, maar het waren jonge mensen die van plan waren iets anders te spelen dan zeg maar het toneel van Peter Handke in de tachtiger jaren. Het moest nog moderner.

Ik had ervaring met het Witte Cirkus. Als schrijver en regisseur van de groep Witte Cirkus wist ik wat ik wilde. (Groep bestond uit studenten theater, -dans, -kleinkunst, academie-schilders en -beeldhouwers en postmoderne schrijvers, die allemaal naar mij luisterden. (1975-1980)

In Amerika wilde ik iets totaals anders. Ik wilde het ‘Theater van mededogen’ dat over het Amerika van de ondergang moest gaan en de plicht in te zien hoe zij miljoenen Indianen en Afrikanen hebben vermoord en hoe daarom heen kunst is gemaakt. Een theater waar de Amerikaan zichzelf moet spelen. Het is niet doorgegaan.

Ik kreeg mijn aanbetaling terug en als ik ergens weer een leeg theater zie, begint het van binnen te smeulen als een vulkaan die op uitbarsten staat.

Nabokov heeft eens gezegd dat literatuur (of kunst) bestaat uit schoonheid plus mededogen: ‘Beauty plus pity – that is the closest we can get to a definition of art. Where there is beauty there is pity for the simple reason that beauty must die: beauty always dies, the manner dies with the matter, the world dies with the individual.

Beste Smierdijk,

Robert Kruzdlo 1987 Alice.

Dank voor je brief. Ik ben de laatste dagen opzoek naar de zin van het leven. Alles is lelijk, de wereld schudt in zijn voegen. Een poging van een groep Zuid-Molukkers om koningin Juliana te gijzelen is verijdeld. Mijn vader zit nog in Cambodja. Autogordel wordt verplicht en ik denk dat de derde wereldoorlog ophanden is.

Als ik over mijn leven, de ellendige maanden op de kermis wil gaan schrijven, dan zou je denken dat de herinneringen echt zijn. Maar val dood…, dat zijn herinneringen niet. Als ik achter de computer ga zitten en alles wat ik mij herinner wil opschrijven, — komt wat komt — ga ik vol goede moed aan de slag. Mijn brein, afzonderlijk van mijn ik, geeft wat het wil geven en van het ene op het andere moment gaan we weer uit elkaar. Opflakkerend in een flow, dwalend, afdwalend komen de herinneringen en verdwijnen ze ook weer als sneeuw voor de zon.

‘Kan ik dit verhaal chronologisch vertellen’, zo vraag ik mij steeds af. De herinneringen gaan van de hak op de tak.

Terugdenkend naar juli 1962 hoor ik nog altijd de regen tikken op het dak van de oude brandweerauto, de geur van ozon, de aarde met zijn sappige bladeren: ik deed mijn behoeften tussen de bosjes. Ook deze stad, een grijze stad en straten, en mensen hun bleke gezichten, stemden mij droevig.

Alles wat op en rond de kermis gebeurde, viel te beurt aan een nu. Nooit had ik heimwee naar huis, naar mijn moeder. Moeder, die mij aan een wildvreemde man met scheve mond overgedragen had, heeft nooit spijt getoond en ik kon er met haar niet over praten. Deze geschiedenis overrompelt mij steeds weer.

En toen kwam Alice, met de rode wangen, glinsterende ogen, het jonge meisje met glinsterende ogen, krullippen; kermis actrice. Ze trad op in de kermis attractie ‘Wonderland’: het meisje dat van klein, groter wordt en van groot, kleiner wordt. Een ingenieuze gelijktijdigheid, een kermistruc die ik nooit begrepen heb. Haar ogen hadden veel weg van mijn moeders ogen: doordringend als het oog van de vlinder Hipparchia. Alice, een intelligente veertienjarig meisje, ‘vrouwkind’, zat op de ‘rijdende kermisschool.

Op een avond kwam ze onuitgenodigd bij mij in bed liggen. Vurig duwde zij haar tong in mijn mond en zonder iets te zeggen, ritste zij tegelijk mijn gulp open en bond haar meisjesmond om mijn piemel. Ik kwam meteen klaar; maakte zich los en spreidde haar benen. Alsof ik naar een kruin van haar keek, opende zich een roze gat, bedekt met een laagje witsel en druppelde witte tranen naar haar anus; een gat met rullige bladeren van vlees, met in het midden boven, een tuitje dat op een piemel leek. Vochtig, maanlicht achtige glans. Hét donkere gat rook naar zuurvlees. Diskreet draaide ik mij om. Ik schrok hevig toen Alice, mijn hoofd met beide handen omklemde. Misschien verpestte ik alles als ik niet meewerkte? Maar de geur en het idee dat ik uit zoiets geboren ben, maakte het niet biologisch aantrekkelijk dat zij, mijn neus krachtig tegen hét gat duwde: ‘Tongzoen mij hier, in mijn gat’, klonk het sonoor.

Ik kon niets terugzeggen en besloot kokhalzend mijn tong in hét gat te steken. De fysieke kwelling van een ‘vrouwkind’, bracht naast het genot wat zij bood, bij mij later een castratie angst teweeg: sindsdien droom ik als slachtoffer, vaak dat ik mijn piemel verlies, opraap en weer aansluit aan mijn scrotum. 

Alice, gaf mij, nog een paar avonden ellendig genot. En boeken. In die tijd las ik Darwin en een boekje over het Oog; hoe werkt het oog fysisch-neuraal. En dat in 1962? Alice, gaf mij De Vreemdeling van Camus, De jongeling van Dostojevski, De liefde van Bob en Daphne van Aalberse en nog een paar boeken waarvan ik de titel vergeten ben. Ik herinner mij: ‘Hij streelde haar gezicht en hals met zijn vingertoppen en zei met een zucht: ‘Domme gedachten warrelen door mijn hoofd….’ 

Ook oude schoolboeken Nederlandse taal. 

Mijn leven was toen alleen maar warrelen, wegdromen, lezen en in de schiettent werken, gerund door een man met een scheve mond. Al begreep ik niet alles, er was een nu en dat was genoeg. Deze herinnering helpt mij om de geschiedenis van KERMIS te schrijven.

Natuurlijk, zoals je ergens schrijft, begrijp ik dat het leven uit ‘lust en onlust’ bestaat. Tussen herkennen van lust en onlust, gevoelens die ik zelf niet gekozen heb, daartussen moet ik zoeken wie ik was, ben en wordt. Toch mislukt dit zoeken, het zelf vind ik niet. Eigenlijk vind ik het nu allemaal onzin. Zinvolle onzin. Herinneringen, nooit zijn wat ze waren. 

Het nu van toen, en, 

het nu; dat wat was en is,

is de vraag.

Het bestaan,

het nobele om te lijden,

tussen lust en onlust,

tussen

daar en hier zal ik nooit

mijzelf vinden.

Het echte zoeken kwam maar niet,

het smoorde steeds.

Wanhopig werd ik nooit.

Ik ben nog steeds in leven,

op de baren van wilde zeeën,

het schuim van het gevoel.

Het nu van toen, het nu, dat

is de vraag

Wat toen gebeurde, blijft alleen een fond, een bouillon van getrokken gebeurtenissen over. De lust en onlust, waarmee het brein het hele leven mee speelt. De enige plaats waar de mens zich herkent en nooit een balans in zal vinden.

‘Ik’ herinner niets, maar mijn ‘brein’ herinnert; het dwarrelt als briesje tussen de jonge twijgen van nu, en fluit nieuwe herinneringen over toen. Woorden vol onlust en lust. 

Ik moet niets hebben van gereformeerde taalkunst. Daarin heb je mij altijd in gesteund. 

’Een ander was ik, noch ken ik mij’, schreef Fernando Pessoa.

Altijd een nu. Een nu van toen.

Brief aan de uitgever.

Louvre Paris verminkt beeld van Apollo.

Er is alleen een NU.

Geachte heer J. Spil,*

Als ik over mijn leven, de ellendige maanden op de kermis wil gaan schrijven, dan zou je denken dat de herinneringen echt zijn. Maar val dood…, dat zijn herinneringen niet. Als ik achter de computer ga zitten en alles wat ik mij herinner wil opschrijven, — komt wat er komen mag — ga ik vol goede moed aan de slag. Mijn brein, afzonderlijk van mijn ik, geeft wat het wil geven. Opflakkerend in een flow, dwalend, afdwalend komen de herinneringen en verdwijnen ze ook weer als sneeuw voor de zon. Van het ene op het andere moment gaan we ook weer uit elkaar. Dit kun je niet chronologisch vertellen. De herinneringen gaan van de hak op de tak. Ook ik houd niet van gereformeerde taalkunst.‘Een ander was ik, noch ken ik mij’, schreef Fernando Pessoa. 

Terugdenkend naar juli 1962 hoor ik nog altijd de regen tikken op het dak van de oude brandweerauto, de geur van ozon, de aarde met zijn sappige bladeren: ik deed mijn behoeften tussen de bosjes. De grijze stad en straten, en mensen, stemden mij droevig. En Alice, had rode wangen, glinsterende ogen. 

Alice, het toen jonge meisje met glinsterende ogen, krullippen, was kermis actrice en trad op in de kermis attractie ‘Wonderland’: het meisje dat van klein, groter wordt en van groot, kleiner wordt. Een ingenieuze gelijktijdigheid, een kermistruc die ik nooit begrepen heb. Haar ogen hadden veel weg van mijn moeders ogen: doordringend als het oog van de vlinder Hipparchia. Alice, hoogintelligente veertienjarige zat op de ‘rijdende kermisschool’.

Op een avond kwam ze onuitgenodigd bij mij in bed liggen. Vurig duwde zij haar tong in mijn mond en zonder iets te zeggen, ritste zij tegelijk mijn gulp open en bond haar meisjesmond om mijn piemel. Ik kwam meteen klaar. Ze maakte zich los en spreidde haar benen. Alsof ik naar een kruin van haar keek, opende zich een roze gat, bedekt met een laagje witsel en druppelde witte tranen naar haar anus; een gat met rullige bladeren van vlees, met in het midden boven, een tuitje dat op een piemel leek. Vochtig, maanlicht achtig glans. Hét donkere gat rook naar zuurvlees. Diskreet draaide ik mij om. Ik schrok hevig toen Alice, mijn hoofd met beide handen omklemde. Misschien verpestte ik alles als ik niet meewerkte? Maar de geur en het idee dat ik uit zoiets geboren ben, maakte het niet biologisch aantrekkelijk dat zij, mijn neus krachtig tegen hét gat duwde: ‘Tongzoen mij hier, in het gat’, klonk het sonoor.

Ik kon niets terugzeggen en besloot kokhalzend mijn tong in hét gat te steken. De fysieke kwelling van een jonge vrouw, dat naast het genot wat zij bood, later, bij mij een castratie angst teweegbracht: sindsdien droom ik vaak dat ik mijn piemel verlies, opraap en weer aansluit aan mijn scrotum. 

Alles wat op en rond de kermis gebeurde, viel te beurt aan een nu. De geschiedenis overrompelt mij weer, het toen van het nu. Nooit had ik heimwee naar huis, naar mijn moeder die mij aan een wildvreemde man met scheve mond overgedragen had.

Toen las ik Darwin en een boekje over het Oog; hoe werkt het oog fysisch-neuraal. En dat in 1962? Alice, gaf mij, naar nog een paar avonden ellendig genot, en boeken: De Vreemdeling van Camus, De jongeling van Dostojevski, De liefde van Bob en Daphne van Aalberse en nog een paar boeken waarvan ik de titel vergeten ben. Ik herinner mij: ‘Hij streelde haar gezicht en hals met zijn vingertoppen en zei met een zucht: ‘Domme gedachten warrelen door mijn hoofd….’ 

Ook oude schoolboeken over Nederlandse taal. Mijn leven toen was alleen maar warrelen, wegdromen, lezen en in de schiettent werken, gerund door een man met een scheve mond. Al begreep ik niet alles, er was een nu en dat was genoeg. Deze herinnering helpt mij om de geschiedenis van KERMIS te schrijven. 

Eigenlijk vind ik het nu allemaal onzin. Zinvolle onzin. Herinneringen opschrijven zijn nooit dat wat ze waren. Het nu van toen en het nu. Dat wat toen gebeurde daar blijft alleen een fond van over, een bouillon van getrokken gebeurtenissen waar het brein mee speelt. Toen en nu. Ik herinner niets, maar mijn brein herinnert; het dwarrelt als briesje tussen de jonge twijgen van nu, en fluit nieuwe herinneringen. 

Altijd een nu. Een nu van toen.

*J. Spil is helaas overleden aan een hoge dosis QAnon syndroom. Waar mystiek en spiritualiteit verworden zijn tot het narcisme van een pre-oedipaal bewustzijn, nep-spiritualiteit, leven in een schijnwerkelijkheid van onophoudelijk valsheid in geschriften werden zijn ogen op een dag geopend door een helder moment, een openbaring. Wat restte was niet verder te leven op de verdorde aarde – hij leefde op de puinhopen van zijn eigen leven, de ruïnes van zijn verleden: the desert of real. Hij stapte uit het leven door in de Ierse zee te stappen; door diep adem te halen en, zo wordt beweerd, heeft hij nog nooit zo’n stille ervaring van verlichting en spiritualiteit meegemaakt. (Zo berichten zijn vrouw aan mij op 12-04-2024.)

Sánchez gaat morgen 15 september 2021 praten met een verdeeld Catalonië.

In de Verenigde Staten oordeelde het Hooggerechtshof van Alaska in 2006 dat “staatsafscheiding duidelijk ongrondwettelijk is en daarom is een referendum hierover ongepast”.

Vraag: Is de Verenigde Staten een ondemocratisch land?

In Italië vernietigde het Italiaanse Grondwettelijk Hof in 2015 een wet van het parlement van Veneto om een ​​referendum over zelfbeschikking uit te roepen (toen de ‘independantisten‘ 60% van de stemmen hadden). 

Vraag: Is Italië een antidemocratisch land?

Beieren in Duitsland. Het Duitse Hoge Grondwettelijk Hof heeft in januari 2017 een beroep om een ​​onafhankelijkheidsreferendum uit te roepen niet geaccepteerd. Het Grondwettelijk Hof concludeert dat noch Beieren, noch een van de andere Duitse deelstaten zelfbeschikkingsoverleg kan houden

Vraag: Is Duitsland een ondemocratisch land?

Dit is een reactie van iemand. Zoals ik al eerder schreef is de politiek in Catalonië verdeelt. Dat is in de aard van het beestje: Een groot deel van de ‘independantisten‘ hebben in mijn ogen het QAnon virus opgelopen: geheimen plannen van de Spaanse regering, beschadigen van de cultuur Catalonië, en zonder enig bewijs roepen dat 80 procent voor afhankelijkheid is.

Vraag: Is de centrale regering van Spanje ondemocratisch? Ja, …als ze toegeven aan de wens van een onafhankelijk Catalonië.

Altijd gelijk hebben onder invloed van de QAnon koorts. Tekening Robert Kruzdlo 2021.

Informatie La Vanguardia.

Republiekdroom spat uiteen.

Ex-president Catalonië QuimTorra. Foto Robert Kruzdlo 2019

Cécar Frontera Vebal, vertelde mij gisteravond hoe het nu echt is gesteld met Catalonië en hun onafhankelijkheids droom. In het kort:

48 procent van de politieke partijen wil onafhankelijkheid.

28 procent van de kiezers wil streven naar onafhankelijkheid.

51 procent is tegen en slechts 48 procent hebben bij de laatste verkiezingen gestemd. De droom van een onafhankelijk Catalonië is voorbij.

Vebal, uit Sevilla is historicus en zoals hij en ik weten, valt het ‘kiezersblok’ dat vóór een onafhankelijk Catalonië is, uiteen. (Weer?)

‘Dat was in 1937 al zo, toen schoten de verschillende politieke georiënteerde Catalanen elkaar op de Ramblas dood. Het is nu niet anders, alleen is het nu met woorden.

Voor Quim Torra en anderen is dit geen leuk beeld. Maar hun standvastigheid heeft een biologische basis: de soort in stand houden en niet een samenleving ideaal.

Wat in 1937 tijdens de laatste dagen van de burgeroorlog gebeurde, zegt veel: 28 procent wil los van Spanje en de ander kan de pest krijgen.

Catalanen die voor onafhankelijkheid zijn, zijn de Donquichot in Spanje.

@Robert Kruzdlo 2021 September Andalusia. 

Nalezen op La Vanguardia: https://www-lavanguardia-com.translate.goog/politica/20210912/7714906/espejismo-mayoria-independentista.html?_x_tr_sl=auto&_x_tr_tl=nl&_x_tr_hl=nl&_x_tr_pto=ajax,nv,elem

De vervreemding.

De leegte gevuld, beangstigt. Aan de horizon fata morgana’s van stranden. Grote kwallen. Een kreeft, waarvan de ogen zijn uitgepikt, zet ik terug in zee: als een blinde kruipt hij naar…, naar wat? Een zeeduivel die in een droge poel ligt, heeft hartmassage nodig. De ogen zijn nog gevuld met vocht. Terug in zee gaat hij op zijn rug liggen.

Dronken herten- en bambisporen in het zand.

Aan de hand van de zeeboeien bepaal ik geografisch mijn positie. De lucht lijkt doorzichtig behang. Soms zak ik weg in het zand. Ik hoor het klaaglijke dichten van duinhoeden. Leeg is alles gevuld.

Na twee uur slenteren ben ik terug bij het pontje. Ik heb tonnen lucht verplaatst. Het is tijd terug te keren tussen de smoelen. Aan de overkant zwellen de stemmen. Ik hoor flamenCO. Het pontje glijdt het strand op.

Tot de hals vul ik mij met wijn. De wereld is soms tweedimensionaal, een telexlint.

Foto Robert Kruzdlo augustus 2021 Andalusië.

Catalaan ERC-leider en politiekfilosoof Oriol Junqueras gelooft nog in de onafhankelijkheid van Catalonië.

Junqueras als Mohandas Karamchand Gandhi. Links zit Gandhi aan het spinnenwiel…!

Tekening Robert Kruzdlo kruzrob@protonmail.com

Junqueras: Ik ben van plan om de onafhankelijkheidsdemonstratie op 11 september bij te wonen zodra gratie is verleend.’

En dat doet hij om, zoals hij benadrukte: ‘Hoe belangrijk het is dat de secessionisten sterker en sterker worden “in alle gebieden van de samenleving”.

Waarom vallen de jongere-oudere Catalanen met hun zaagsel-dromen niet van hun geloof af en de jongeren wel?

Antwoord van La  Vanguardia: ‘Het verlies aan steun voor zelfstandigheid onder jongeren wordt een niet te stoppen trend, in lijn met de gewijzigde prioriteiten van de nieuwe generaties. Een studie die deze week is vrijgegeven door de gemeenteraad van Barcelona – de Barcelona Youth Survey 2020 – weerspiegelt de afname van de steun voor afscheiding onder jongeren in de Catalaanse hoofdstad sinds 2015.’

Ter ondersteuning, eerst vergeleek een politicus ‘Catalonië en de repressie door Spanje’ met Anne Frank, vervolgens volgde er smeekbeden naar Europa; deze strijd is uitgespeeld, vervolgens vergelijkt de politica-filosoof de strijd die Mohandas Karamchand Gandhi, en omdat dit niet genoeg is komt hij de uitputting nabei met de strijd die Ierland gevoerd heeft. (Ik noem verder geen namen van Catalaanse politici.) Op eigen benen staan is moeilijk voor de Catalaanse politici. De vergelijkingen zijn grotesk te noemen. Hun Catalaanse politieke put droogt langzaam op. Er bestaat ook zoiets als ‘democratisch – fascisme.’ Si, si, alleen de jeugd wil er niet in geloven. (De meerderheid in Barcelona?)

@robertkruzdlo 2021 Spanje 

Het UR-Fascisme van Umberto Eco is overal ook in Catalonië!

‘Hij is een kast van een kerel, maar ken je hem,’ vroeg ik aan Mont, en ik wees met gestrekte vinger, ‘ja die man daar, die de hele tijd stil voor zich uit zit te staren?,  hij…, daar, tussen de bloembakken met die verlepte bloemen en peuken, in de verste hoek van het terras, waar hij elke dag zit te roken. Non-stop placht hij een pakje sigaretten tussen twee- en vieruur te roken. Siësta. Twee vogelnestjes boven zijn roestbruine ogen, de schedel zichtbaar tussen zijn dunne hoofdhaar en een neus als een aardbei. Mojito, dan een smal glas bier zonder schuim, tot slot koffie. Hij tuurt somber naar de bergen, doorboort ze en droomt van het niets. Soms groet hij iemand met zo weinig mogelijke gebaren en dan, plotseling staat de kastkerel met tegenzin moeizaam op, mompelt wat, sjort zijn broek op en bestijgt hompelend de treden van café Lot om af te rekenen. Er komt nooit iemand uit het café Lot aan zijn tafeltje om afrekenen. Als de ‘kastkerel’ heeft betaald gaat hij naar de toilet. Daar zit hij voor menigeen té lang?’ Mont knikt. 

‘Ja,’ zegt Mont, ‘Xavier, zo heet de ‘kastkerel’ en eigenaar van het bergrestaurant St. Pere dat vanaf het terras Lot niet zichtbaar is. Één keer heb ik getafeld op de berg. Brommend, vierkant en bezweet, quasimodo-achtig ijsberend tussen de bezette tafels op en neer, schenkt hij, de kastkerel wijn en wijst de kastkerel met zijn afgekloofde nagels de gerechten op de menukaart aan anders komen die ondefinieerbaar op je bord te liggen; uitleg is altijd in het Catalaans, nooit in het Spaans.’ 

Ook ik heb er eens gegeten. Ik keek vanachter de hoge glazen ramen van het restaurant op de berg, gevestigd in een oud klooster, waar je een fantastisch uitzicht over de hoefijzerbaai hebt:…een laagstaande zon straalt uitwaaierend tussen de bergen op het witte dorp van el Port de la Selva dat tegen een kale heuvel ligt. Net niet, is Cadaques van Dali te zien. De schaduwen worden paarser en ik vergeet mijn dessert, ‘crema catalana’…, ik moet steeds aan Dali denken die geïnspireerd werd door het fascisme, er een inspiratiebron in vond en bijna kinderlijk iets aanboorde wat nieuw was in de kunsten: het ur-fascisme. 

Xavier, nooit zal ‘k de naam van de kastkerel vergeten. Op een warme klamme dag zitten Mont en ik op het terras van Lot — luistert hij ons gesprek af — en hebben wij het weer eens over Dali. Mont vertelt, dat Dali, in een restaurant in Barcelona, bijna was opgeblazen. Personeel van het restaurant had tijdig de bom onder de stoel van Dali ontdekt. De reden van de Catalanen – niet vies om een fascistische daad te stellen – om Dali in duizend vleesstukjes tegen het plafond te plakken was zijn openlijke ‘inspiratiebron het fascisme’ en de openlijke vriendschap met generaal Franco. Trouwens meer Catalaanse kunstenaars heulden met het fascistisch regiem van Franco, anders konden ze tijdens de republikeinse oorlog hun boeken niet uitgeven – om aan papier te komen. (De Catalaanse schrijver Pla, was zo’n schrijver.) Plotseling staat Xavier, de kastkerel op en komt hoekig, hinkend met grote stappen regelrecht op ons af. Onhandig stoot hij daarbij een glas bier om van een Japanse tourist. Wenkbrauwen gefronst, ogen onzichtbaar: ‘Dali…, dat was een fascist,’ schreeuwt hij.

Dali met een Catalaanse snor. Robert Kruzdlo 2021

Mont kijkt er niet van op. Mont is niet geraakt, ijskoud houdt hij zijn mond. Het gericht heeft nauwelijks uitwerking, maar op mij wel, ik ben perplex. De kastman gaat terug naar zijn plaats tussen de verdorde bloemen, met het achterlaten van de geur van sigarettenrook. Dit keer komt de eigenaresse van café Lot naar zijn terrastafeltje, hij rekent af en wil zonder omkijken naar huis.     

Ik waag het te zeggen: ‘Omdat Mont een Spanjaard is en jij een Catalaan?’

Kastman draait zich om, ik voel me sterk: ‘Er wordt in Catalonië flink geld verdient aan fascisten, kunstenaars die geïnspireerd en een voorliefde hadden voor het fascisme van Franco, dat moet maar eens gezegd worden. Aan “de markies van Púbol”, zoals Dalí zich mocht noemen nadat hij door koning Juan Carlos in de Spaanse adelstand was verheven, aan die fascist Dali wordt elk jaar miljoenen verdiend!’

‘Sluiten die boel, ook de boeken van Pla verbieden, Gaudi, alles van Gaudi in Barcelona sluiten, allemaal verdiend aan bloedgeld, slavenhandel.’ roept Mont.’

Ik: ‘In 1940 vertrekt Dalí met Gala per boot naar New York, de overtocht wordt, ja door wie? juist door Picasso betaald.’

‘En, na de dood van Dali, wordt de hele nalatenschap geschonken aan de Spaanse staat – niet aan Catalonië! – daar verdienen de Catalanen nu als ratten in de pels van de Spanje elk jaar miljoenen mee, ja…, aan fascisten,’ zegt Mont met het speeksel op zijn lippen en staat op, ‘ga eens als Catalaan bij jezelf kijken, zoek bij je eigen discipelen het fascisme en bied je excuses aan, aan alle nazaten van de slaven.’

‘Kom op zeg, jij als Catalaan, brul ik, ga eens echt actie voeren, kijk eerst in de spiegel, misschien moeten de Catalanen het ur-fascisme in hun zelf zoeken en niet daarbuiten.’

Ik heb de Catalaan Xavier nooit meer op het terras van Lot gezien. Er bloeien nu bloemen in de bloembakken en de peuken zijn eruit gehaald. De Catalanen, de separatisten, de zogenaamde antifascisten, zullen ook dit jaar weer de toegangsprijzen van het museum van Dali verhogen.

Misschien had ik beter niet met mijn vinger moeten wijzen naar Xavier? 

Umberto Eco over fascisme

https://www.trouw.nl/nieuws/tien-tips-van-umberto-eco~b65651d0/

@robertkruzdlo 2021

Mijn eerste ballettijd 1955

In de bijkeuken was langzaam het rumoer afgenomen. Onder het plafond rond de bruine perkamenten lamp waaraan vliegentrips vol vliegen hingen, dreef steeds lager de sigarettenrook, toen plotseling een lange stilte viel; iedereen rond de keukentafel wachtte op iets, maar wat, het niets? En dus dan maar de glazen bijvullen, een nieuwe sigaret draaien, tot iemand plotseling riep of een raam open kon, — het gezelschap bestond uit dames en één heer: smal gelaat, rond brillentje, verlegen, ongeschoren bleke strakke wangen als violen — of er nog bier was en of iemand wist waar de advocaat was, toen werd het weer stil en was de staande klok in de gang weer te horen; iemand lachte en met een opgewekte vrouwen stem: roep de kinderen, laat ze een balletje dansen. Dat vond iedereen een goed idee. Het rumoer nam weer toe, moeder haast zich naar de keuken en opende de keukendeur, om, met een ietsje ordinaire stem de twee kinderen te roepen die, op de divan in de voorkamer in slaap waren gevallen. Het was een heldere nacht vol sterren, misschien dat daardoor de dames een beetje vruchtbaarder waren want de enige heer moest het keer op keer ontgelden: waarom trouwt u niet, u heeft toch genoeg geld en een Vauxhall Velox, terwijl ik, zei moeder die in haar handen twee pluche tafelkleden had, ik in een Isetta BMW drie wielen rondrijd. De man werd er verlegen en deed een verzoek of hij van de toilet gebruik mocht maken? Ga je buiten niet pissen, zei een van de dames die teut begon te worden.

Je moet optreden, zei hij toen ik hem op de gang tegenkwam, roep ook je zus.

Ter afleiding moesten wij ons weer eens, half slapend, in onze balletpakjes frommelen; waren wat duizelig van de slaap en zagen de wereld maar half zo rein om onze pyjama’s te ruilen voor balletpakjes. De man schreeuwde om toiletpapier. Moeder bracht de Limburger en een fluitketel water. Tante Satijn glunderde — we noemen haar tante, maar dat was ze niet — er stond iets te gebeuren wat haar zeer amuseerde, ze glunderde door haar aangebrachte poederblos: gelukkig geen weggegooid geld om ons op de balletschool te plaatsen. 

Een zwarte maillot, zijden blouse, riem van nep zilverleer, rond mijn bovenarm een armband van tante en een sjerp uit Indonesië. Het achtergrondje, coulisse van twee pluche tafelkleden die moeder kunstig had opgehangen; eerst begreep ik er niets van, waarom alles zo snel uit de kast werd gehaald om ons ten tonele te roepen, maar toen tante riep: op gestrekte tenen staan, handen boven je hoofd als een flamenco, flitste er een sterk licht, zo sterk dat wij even met onze ogen stonden te knipperen. Mijn zus had al snel door dat ze vereeuwigd werd, ze ging op de grond liggen, op een knie en keek mij aan zo van, til mij op, draag mij en zet mij neer. Stil blijven staan, zei de man. Weer een lichtflits. Nu begreep ik het. De Kodak klikklak camera van de man die ik op de gang was tegengekomen…, bleef flitste tot het rolletje volgeschoten was. Mijn zus en ik kregen voor de korte show vijfentwintig cent: genoeg om een zak friet met mayonaise te kopen, want dat zei tante Satijn: wel naar de friettent brengen hoor. Er werd stevig gelachen.

Achter in de friettent was een balletschool van mevrouw Hánkelmann.

Je krijgt elke week vijfentwintig cent als je naar de balletschool gaat, had tante Satijn tegen mij gezegd. Ik wist dat het ‘varkentje’, een jongen uit de betere buurt, er ook op zat en die kon niet balletten zei tante, en, dat alle kinderen die balletten kunnen uit een lagere klassen kwamen, wist ze. Varkentje stonk naar rijk huiszweet, strijkijzerhemd, verschaald groene zeep en soms ook naar de mottenballen. Hij werd zo genoemd omdat hij een keer een big had gestolen en los gelaten in het bos. 

Wij kinderen van St Pieter roken naar huisstof, droegen oude pleisters op onze knieën, hadden afdrukken van Limburgerpoeppapier en in de winter roken we naar de kolenkachel. In onze haren zaten hard geworden haarklitten. Tante had uitgeroepen dat ik heel goed kon dansen en de gratis balletschoenen met kartonnenzolen die ik had gekregen toog ik met mijn zus bijna elke dag naar de balletschool achter de friettent.Tante had gezegd: je bent een echt circuskind. (Dit zei ze niet tegen mijn zus.)

Die avond kregen we dertigcent extra als wij maar op ballet bleven, zei tante en naar haar wilde luisteren. Mijn zus wilde sowieso op ballet en beroemd worden. Ik: die Maillot zat me niet lekker.

Links Robert Kruzdlo 6 jaar en rechts Anna 7 jaar. Rond 1955, Maastricht Nederland @rkruzdlo 2021

Zijn de Catalanen tot hun nek rijk geworden door slavenhandel.

Barcelona Spanje moet haar excuses aanbieden!

Wie plannen heeft Barcelona te bezoeken om de beroemde bouwwerken van de grote Catalaanse architect Antoni Gaudí te bezoeken, zoals het 19e eeuwse sprookjesachtige Parc Güell, la Sagrada famíllia, en de woningen La Pedrera of la Casa Batlló, moet met het volgende rekening houden: de beroemde bouwwerken werden gefinancierd met geld verdient aan de slavernij. Bloedgeld. 

De opdrachtgever Eusebi Güell i Bacigalupi (december 1846 – 8 juli 1918) was een Catalaanse ondernemer en industrieel, naar wie het park is vernoemd, hij was een van de Catalanen die hun fortuin hebben gemaakt door slavenhandel. In de tweede decennia van de 19e eeuw wilde de nouveau riche, de high society van Catalonië, zoals de familie Güell, die een groot kapitaal hadden gemaakt door slaven te kopen in Afrika en te verkopen in Amerika, uit de opbrengst modernistische ontwerpen financieren: de stad Barcelona ging ervoor op de schop. Er moesten nieuwe gebouwen, parken, fonteinen en huizen komen, functioneel maar zo nieuw mogelijk, het liefst extravagant, bizar, waarmee zij Europa wilden laten zien hoe modern Barcelona was. De Catalaanse familie Güell, beschermheer van Antoni Gaudí, vader en zijn schoonvader bepleitten openlijk de slavernij in die tijd. 

Wie reeds dat moois, dat Barcelona te bieden heeft, toch gaat bekijken kan met deze geschiedenis in zijn achterhoofd niet onbevooroordeeld genieten van het werk van Antoni Gaudí’s, dat door de Unesco uitgeroepen is tot werelderfgoed. 

Het is bekend dat de Catalanen Spanje haten, op het verleden van Spanje spugen, maar…, maar niet het werk van Gaudi. Wat te zeggen van bijvoorbeeld ‘de vleermuis’ die telkens te zien is in het werk van Gaudi. Het was het symbool van de machtige koning Jaume van Spanje… . 

Zullen de Catalanen, de anti Spanjaarden, -nu de Spaanse-regering van plan is de geschiedenis te gaan herschrijven, al dit moois, als de “la Sagrada famíllia” wat is opgebouwd door bloedgeld, gaan afbreken? 

Catalonië moet beginnen zijn verantwoording dragen en namens de provincie Catalonië, in het Catalaans excuses aanbieden voor de slavernij. Aan ‘alle mensen en nazaten die nog last hebben gehad van de slavernij’. 

En niet, met de vinger naar het koloniaal verleden van Spanje wijzen!

@Robert Kruzdlo 2020-2021

Tekening Robert Kruzdlo Antoni Gaudí