Onaangeraakte trots

Robert Kruzdlo 1995 Wastobbe

De wind snerpt door de kieren van het hout. Op het gasfornuis begint de waterketel fel te fluiten, de dop schiet van de uitschenkopening. We schrikken. De wastobbe, een ovale ouderwetse teil, wordt volgens de wet van Archimedes met heet water bijgevuld, tot het water in de wastobbe lauwwarm is: niet tot de rand want anders klotst het badwater over de vloer, op aarde. Voor de zekerheid wordt er een handdoek voor de wastobbe gelegd. Eerst gaat mijn zus, dan mijn broertje en dan pas ik de wastobbe in. Als laatste was ik me in grauwig oud zeepsop. Buiten worden we afgespoeld met helder water uit de regenton. De zon aan een wolkenloze blauwe hemel schittert tussen de bomen, de bladeren trillen door een warme bries die van de heuvels rolt. Niet dat dit een intiem moment is, waar ik later intens naar terugverlang, maar ik kende in die tijd nog geen schaamte: om de volgorde, en, om mijn blootheid. Alleen, dat mijn zus als eerste aan de beurt was en ik als laatste mijn billen zelf moest wassen maakte mij op een gegeven moment apathisch voor de volgende wasbeurten. Wie zacht met een washand over mijn rug waste was natuurlijk overgrootmoeder, soms moeder, maar die wreef ruw, al rokend, groene zeep door mijn haar en wierp na eerst een nieuwe sigaret in haar mond te stoppen, ongeduldig de handdoek naar mij toe. Nee, een lach kon er niet van af en dat op haar lippen weerspiegelt kon worden? Een tijd van wind, vuur, water, aarde en lucht.

Dit zijn de oudste…, door herinneringen aangeraakt, belevingen.

Pastische @robertkruzdlo

Advertenties

Hans Mol

Foto Robert Kruzdlo & floris

Hans Mol debuteerde in 2002 met een novelle De spiegelkoning. Een eigenzinnig debuutroman, vervreemdend en speels. De hoofdpersoon is een koning die niet spoort – wil hij ook niet – en naar een psychiatrische inrichting wordt gebracht. Drie jaar later nodigt de koning zijn voormalige hofhouding uit op een banket. Het boek leest niet als een sprookje voor grote mensen het leest schavielend, als twee werelden die tegen elkaar schuren, waarin de koning zich vaak niet hoffelijk gedraagt.

Ik leerde Hans Mol kennen in Maastricht 1999 en Luik. We kwamen elkaar vaak tegen in eetcafé de Tramhalte. De gesprekken die wij, hij of ik alleen toen voerden, zaten vol misverstanden en badinerende overschattingen: wrongen aan alle kanten van het gelijk. Hans was een eigenzinnig intellectueel die in een eigen wereld leefde waarin geen tegenspraak mogelijk was. Hij was uniek, zijn woordgebruik zeldzaam en toch kon hij op zijn troon zijn onderdanen berispen op onnauwkeurigheden. Hans studeerde sociale psychologie, beeldende kunsten aan de  Jan van Eyck akademie te Maastricht. Was docent in audiovisuele middelen en onderzocht hij de invloed die meubels hebben op de mens: ze waren een verlengstuk van het lichamelijke. Hij exposeerde, gaat voordrachten geven en schrijft. Oud-Provo Hans Mol overleed in stilte. Zijn beeldende- en schrijfkunst is nog unieker dan ik toen al dacht.

‘Mijn gedachten en gevoelens stonden los van de opvattingen die ik in de praktijk bleek te huldigen. Ik leidde een schijnleven. Hoe moest ik mijn gedrag rechtvaardigen?’, staat te lezen op bladzijde 54.

Een geblinddoekt mens die zichzelf niet is en zijn medemens als een meubelstuk ziet. Hans Mol boek De spiegelkoning is uniek en groots in zijn taalgevoelige beschrijvingen van een blaaskaak als een koning. Lezer die dit door heeft kan genieten van een apart en beeldendkunstenaarseigen taalgebruik.

Hans ik hoop dat je het mij vergeeft daarboven op je troon.

Uitgeverij IJzer ISBN 90 74328 55 5 Hans Mol

Lucia Berlin 1933-2004

Ik heb wel eens van die dagen dat ik schrijf dat mij écht kan schelen. Zo zeer dat ik mijn toewijding betreffende tik- en taalfouten sneller maak. Nu heb ik niemand die mij met dit haperende gesleep, structuur in een zin helpt: ik wil mij even nergens aan wijden dan alleen schrijven, liefde, de natuur en loerend naar mijn ziel… .

Nu las ik vanochtend:

My new computer not only points out in red misspelled words it highlights ingreen ungrammatical sentences. Everything I write is Greened. I’d check it out butI’d find out what it is I do Wrong and I’d stop. So here is the key for your article. Ican’t write a proper sentence! Either verbs or nouns or those helping words aremissing, or who knows what I do? And all this time I thought it was Style!

Lucia Berlin heeft prachtige boeken geschreven.

@robert kruzdlo

Aron Grunbergval

De column van Aron Grunberg in de Volkskrant 2 mei 2019 was er weer zo een.


Om het spel te spelen herschreef ik Aron Grunbergs conclusie om niet met open ogen in de ‘Grunbergval’ te lopen.


Succes van een schrijver is een maatschappelijk spel, maar het bestaat niet echt. Wat mij interesseert zijn de pogingen van de schrijver zijn ‘failure business’ te vermommen, daarom is satire niet te vermijden. Wij schrijvers zijn altijd ook satire. Succes is door ‘De mensheid zij geprezen.’ Succes is een toneelstuk, dat uiteindelijk door een dikke laag stof wordt bedekt. Het leven, het succes is een lange condoleance. Bij de geboorte al een klap… .


De schrijver Aron heeft geen keus, enkel dat hij schrijft ‘For my brothers and sisters in the failure business.’

https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/na-verloop-van-tijd-heb-ik-me-erop-toegelegd-te-gaan-eten-als-een-schrijver~b9cf2dc6/

@robert kruzdlo

Feiten zijn belevingen

Dirk Bezemer

Klimaatzorg en de zorgen van Dirk Bezemer 24 april De Groene Amsterdammer.


Je hebt wetenschappelijke feiten waar de meeste democratische burgers zich niet aan houden: Een voorbeeld is het nuttigen van alcoholische dranken. Het is ongezond zelfs al drink je een glas per dag. Dirk Bezemer schrijft in zijn column ‘Klimaat’ dat dit nu het geval is met het klimaatbeleid. Wetenschappelijke bewijzen, wetenschappelekefeiten dat de wereld naar de kloten gaat, zijn er volop, maar het politiekdier…, wil anders. Omdat de mens, sinds dat de wereld rond is, met feiten alleen niet kan leven, houdt hij zich er niet aan feiten alleen. Wie wel? Dirk drinkt wel eens een wijntje. Dit bedoel ik figuurlijk.

Een mens, als politiekbeest, is instaat alles krom te lullen wat recht is: als het hem uitkomt. Wie niet? Om nu dit menselijk beleven overboord te gooien om daarmee het klimaat te redden is onaanvaardbaar, onmenselijk en een pietluttige jongensdroom. Een mens, zoals Dirk, kan niet zonder ‘beleving van feiten.’ Dus met die dedain: ‘Opvallend, het dedain ten opzichte van de jeugd, ook bij Hoogland met zijn ‘zestienjarig Zweeds grietje’, is een terechte beleving van een volwassen democraat die de feiten laat wat ze zijn.

De wereld ziet er anders koud en kil uit. Dat Zweeds grietje zal precies weten wat ik bedoel: vliegen van hot naar her, autootje zus en autootje zo.

@robert kruzdlo

Mascha

Zelfportret Robert Kruzdlo 2018 Barcelona

Ik blijf zoeken tussen mijn herinneringen die ergens in mijn brein onvindbaar ineens toch het licht zien; blindelings blijf ik zoeken naar wie ik was, ben en nog kan worden.

a liberation from fear 
from fear of loss 
from fear of death 
from fear of forgetting
tap into such a state of liberation

It is a privilege to suffer

Spinoza had gelijk.

Catalunya: Overal gele strikken, zeeën van geel, plastic en het knagende gevoel van overwinning. @robert kruzdlo

Ik loop al een tijdje rond met Spinoza in mijn hoofd. De naam Spinoza en niet hijzelf. Een herinnering aan het woord conatus: iets blijft van kracht, verandert om zichzelf te verbeteren. Spinoza had dit bedacht. De entropie van het brein. Mijn vrijheid van meningsuiting, mijn conatus, zal zich niet identificeren met een groep, ik laat mij niet door een groep op een positieve manier beïnvloeden. Dat deed Spinoza ook niet. Je moet het talent er maar voor hebben. Ik kan zonder de opium van een groep en streef mijn eigen conatus na, zij is altijd machtiger dan welke groep dan ook: zo overleef ik. Het brein heeft zijn eigen bouwplan.

William Faulkner schreef: ‘… te leven en leven voort te zetten.’ Dat is de kracht van een brein. Een brein die uit wanorde tot een niet constante orde komt; een kracht van entropie. Een orde die even leeft en dan weer wordt ingehaald door een andere orde dat je wilskracht kunt noemen. Een drift, liefde, zich een weg zoekt in een wereld die om mij heen gesloten zit. Maar nee, een groep nooit. Mijn hoofd is een soep waar constant een lepel in roert en waar ik elke moment van kan proeven en beleven, want meer is het ook niet.

@robert kruzdlo